T.C.
MİLLΠ EĞİTİM BAKANLIĞI
ÇIRAKLIK VE YAYGIN EĞİTİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

SATRANÇ
MODÜL PROGRAMI
(Halk Eğitimi Merkezi)

TEMEL EĞİTİME DESTEK PROJESİ

ANKARA – 2006

SATRANÇ

Programın Tanımı:
            Programın amacı, satranç elemanlarını tanıyan, hamle türlerini uygulayabilen ve kuralına göre satranç oynayabilen kişi yetiştirmektir. Program üç üniteden oluşmaktadır ve süresi toplam 200 saattir.

Programın Uygulanması ile ilgili Genel Açıklamalar:

1. Kursiyerlerin her birinin kişisel özellikleri, giriş yeterlilikleri ve öğrenme ihtiyaçları belirlenecek, her kursiyer için bireysel öğretim planı (BÖP) hazırlanacaktır.
2. Her kurs için bir kurs öğretim planı hazırlanacaktır. Kursun içinde yer alan her ünite için bir ünite planı (ÜP) ve her kurs yapılan gün için günlük ders (GDP) hazırlanacaktır. Bütün planlarda hızlı öğrenen, geç ve güç öğrenen, zihinsel ya da bedensel özürlü, deneyimli ve deneyimsiz, kadın ve erkek, yaşlı ve genç ile farklı statülerdeki kursiyerler için yapılacak farklı uygulamalara bu planlarda yer verilecektir.
3. Öğretimin yapılmasında öğrenci merkezli öğretime yer verilecek, öğrenmenin öğrenci tarafından gerçekleştirildiği dikkate alınacak, aktif öğretim stratejileri öğretimde esas alınacaktır. Temel becerilerin kazandırılmasında ve geliştirilmesinde davranışçı öğretim esas alınırken daha ileri düzeydeki bilgi ve becerilerin kazandırılmasında bilişsel öğretim stratejilerine yer verilecektir.
4. Kursiyerlerin bireysel gelişimleri esas alınırken, sosyal gelişimleri de dikkate alınacak, bu amaçla probleme dayalı öğrenme, işbirliğine dayalı öğrenme, grup çalışmaları gibi stratejilere de yer verilecektir.
5. Öğretim materyallerinin seçiminde görsel, işitsel öğretim materyalleri ile dokunmaya dayalı öğretim materyallerinin seçimine özen gösterilecektir. Kursta kullanılacak öğretim materyalleri öğretmen tarafından belirlenecektir.
6. Öğretim etkinliklerinin belirlenmesinde, öğretimin amacı, öğretim sürecinin gerekleri ve çoklu zekâ esas alınacaktır.
7. Öğretimin yapılması sırasında mümkün olduğu kadar planlara sadık kalınacak, zaman içinde değişen ihtiyaç, imkân ve şartlara bağlı olarak gerekli değişiklik ve düzenlemeler yapılacaktır.
8. Öğretim süreci boyunca sürekli değerlendirmeler yapılacak, bireylerin öğrenmeleri ile ilgili eksiklikler ve yanlışlıklar zamanında fark edilecek gerekli düzeltici ve tamamlayıcı öğrenme etkinlikleri devreye konulacaktır.
9. Öğretim sürecinin sonunda öğrencinin başarısı uygun ölçme araçları ile ölçülecek ve değerlendirilecektir. Bilişsel alandaki öğrenmeler için gerektiğinde kâğıt kalem testlerine yer verilecektir. Ancak öğrencinin gerçek performansı iş ve performans testleri ve bu bağlamda hazırlanacak olan kontrol listeleri ile ölçülecek ve değerlendirilecektir. Bu değerlendirmelere ek olarak öğretim sırasında oluşturulmuş olan öğrenci dosyaları (portföy) da değerlendirmenin ayrılmaz bir parçası olarak kullanılacaktır.
10. Bu program 15 kişilik bir öğrenci grubu, alan öğretmeni ya da alanında uzman bir eğitici, bu öğretimi yapmak için yeterli sayıda alet, makine ve teçhizat ve gerekli malzemenin bulunduğu; öğretim materyallerinin ya hazır ya da ilgili halk eğitim merkezinde üretilebileceği varsayılarak hazırlanmıştır. Bu varsayımın geçersiz olduğu durumlarda öğretmenler gerekli bazı değişiklik ve düzenlemeler yapabilirler. Yine öğretim üniteleri belirlenirken mesleğin ya da işin yapılma süreci esas alınmıştır. Bu sıraya uymak esastır. Ancak bu süreci etkilemeyecek ünitelerin öğretiminde ünitelerin sıralamasında gerekli değişiklikler yapılabilir.

Programın Genel Amaçları:
Satranç ile ilgili eğitim ve öğretim etkinliklerini başarıyla tamamlayan her kursiyer:

Satranç elemanlarını tanıyacaktır.
Hamle türlerini uygulayabilecektir.
Oyunu kurallarına göre oynayabilecektir.

Ünite Dağılım Tablosu

Ünite 1: Satranç Elemanları

Ünitenin Amaçları:
Bu ünite ile ilgili eğitim ve öğretim etkinliklerini başarıyla tamamlayan her kursiyer:

• Satranç elemanları tanıyacaktır.

Ünitenin İçeriği:
Elemanlar

• Tahta
• Taşlar, dizilişi ve hareketleri
• Şah
• Vezir
• Kale
• Fil
• At
• Piyon

Ünitenin Etkinlikleri:

• Satranç elemanları bilgisi sunma/edinme
• Satranç elemanlarını gösterme 
• Satranç elemanlarının hareketleri

Ünitenin Değerlendirilmesi:

• Satranç elemanları kontrol listesi

Ünite 2: Hamleler

Ünitenin Amaçları:
Bu ünite ile ilgili eğitim ve öğretim etkinliklerini başarıyla tamamlayan her kursiyer:

• Hamle türlerini uygulayabilecektir.

Ünitenin İçeriği:
Hamle

• Rok
• Şah
• Mat
• Vezir
• Kale
• Çift kale
• Çift Fil
• Fil ve At
• Çoban
• Minyatür
• Aslan
• Açmaz, boğmaca matı
• Pat
• Piyon
• Piyonun terfi etmesi
• Geçer bir piyon elde etmek
• Kenar piyonu
• Piyon zinciri
• Uzak geçer
• e.p. “en possant”
• Rok

Ünitenin Etkinlikleri:

• Hamleler ünitesiyle ile bilgi sunma/edinme
• Hamle işlemlerini yaparak gösterme
• Hamle yapma

Ünitenin Değerlendirilmesi:

• Hamleler ünitesiyle ile ilgili kontrol listesi

Ünite 3: Oyun

Ünitenin Amaçları:
Bu ünite ile ilgili eğitim ve öğretim etkinliklerini başarıyla tamamlayan her kursiyer:

• Oyun bölümlerini bilecektir.
• Açılış tekniklerini uygulayabilecektir.
• Oyun ortası tekniklerini uygulayabilecektir.
• Oyun sonu tekniklerini uygulayabilecektir.
• Basit oyunlarla alıştırma yapabilecektir.
• Oyunu kurallarına uygun oynayabilecektir.

Ünitenin İçeriği:
Oyun bölümleri

• Açılış
• Oyun ortası
• Oyun sonu

Açılış teknikleri

• İlkeleri
• Yarı- açık (hücum-savunma)
• “D4” Kapalı (savunma)
• Vezir gambiti
• Vezir eri oyunu
• Slav savunması
• Şah-hint savunması
• Nimzoviç savunması
• “E4” Açık (hücum)
• İtalyan
• İki at savunması
• İspanyol
• Klasik
• A6’lı sistem

Oyun ortası

• İlkeleri
• Elementer (basit) strateji
• Piyon zayıflıkları
• Açık hatlar
• 7. ve 2. yataylar
• Taktikler
• Saldırı hedefine dönüşen piyonlar
• “Ayrık ve askılı” piyonlar
• Geçer piyon ve durdurulması
• Piyon zinciri ve durdurulması
• Saldırı
• Kısa rok yapan şaha
• Uzun rok yapan şaha
• Vezir kanadına
• Savunma sanatı
• Kombinezonlar
• Açık hat elde etmek için
• Savunma elde etmek için
• Satranç etütleri ve problemleri

Oyun sonu

• İlkeleri
• Piyonlu
• Aletli (Piyonsuz)
• Piyonlu ve aletli
• Oppozisyon
• Özellikleri
• Piyon
• Uzak geçer
• Korumalı geçer
• At ve piyon
• Fil ve piyon
• Fil
• Tek renkli
• Farklı renkli
• İyi ve kötü filler
• Kale ve fil
• Kale ve at
• Vezir
• Vezir ve kale

Basit oyunlar

• Hava kiri matı
• Aptal matı
• Kolay mat
• Çoban matı
• Yetersiz tehtid
• Yetersiz savunma
• Gambit ve at altın zaferi

Oyun kuralları

• Zaman
• Satranç saati
• Hamle yazımı
• Taşların değeri
• Oyun çözümleme
• Sonuç puanlaması
• Diskalifiye olma
• Anlaşmalı beraberlik

Ünitenin Etkinlikleri:

• Oyun bilgisi sunma/edinme
• Oyun tekniklerini yaparak gösterme
• Açılış tekniklerini uygulama
• Oyun ortası tekniklerini uygulama
• Oyun sonu tekniklerini uygulama
• Basit oyun oynama
• Oyun kurallarını uygulama

Ünitenin Değerlendirilmesi:

• Oyun ünitesi kontrol listesi

Programın Değerlendirilmesi:
Her ünitedeki ürün ve süreç kontrol listeleri esas alınarak kursiyerlerin başarısı belirlenecektir. Bu bilgilerin ışığı altında programın eksik ve yanlışlıkları düzeltilecektir.

Programda Kullanılacak Araç Gereç Listesi:

Araçlar:
Pano
Satranç masası
Satranç saati
Satranç takımı

başa dön