T.C
MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI
Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü
HALK EĞİTİMİ MERKEZLERİ
KANTİN VE AÇIK ALAN İŞLETMECİLİĞİ
KURS PROGRAMI
ANKARA
2004
GİRİŞ
Kantin; genel olarak, bir kurum ve kuruluştaki yiyecek ve içecek ihtiyaçlarının sağlandığı satış yeri olarak tanımlanmaktadır.
Satış, beslenme, sağlık, hijyen ve iletişim zinciri içerisinde hizmet sunan bu birimlerin bilinçli ve nitelikli kişiler tarafından işletilmesi zorunluluğu vardır. Özellikle çocuk ve gençlere yönelik bu hizmetlerde çalışanların eğitimli olması daha da önem taşımaktadır. Aynı önem kantinlerin dışındaki alan, bahçe, salon vb. birimlerdeki işletmeci ve çalışanlar için de söz konusudur.
Bu nedenle, tüm alanlarda olduğu gibi kantin, açık alan, bahçe vb. birimlerde işletmeci ve çalışanlarının bilinçlendirilmeleri, hizmetin verimli ve nitelikli hale getirilmesi için eğitim çalışmalarının düzenlenmesine ihtiyaç bulunmaktadır.
Gerekli eğitim ülkemizin tüm yerleşim birimlerinde en kısa süre ve en ekonomik şekilde düzenlenmesi için Millî Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü’ne bağlı Halk Eğitimi Merkezlerinde “Kantin ve açık alan işletmeciliği” kurs programının 30 ders saati olarak uygulamaya konulması uygun görülmüştür.
Kursiyerler; Yaygın Eğitim Kurumları Yönetmeliğinin 101. maddesi:
“ a) T.C. vatandaşı olmak koşulu aranır (Yabancı uyruklu olanlar için valilik izni gerekir).
b) Yaygın eğitim etkinliklerinden yararlanmak için yaş sınırı yoktur. Ancak ilköğrenim çağında bulunanlar devam ettikleri öğrenim kurumlarının öğrenime kapalı olduğu sürelerde etkinliklere katılabilirler. Belirli yaş ve eğitim düzeyi programın özelliğine göre gerektiğinde aranır."
kapsamına giren kursa kabul özelliklerini taşır nitelikte olmalıdır.
PROGRAMIN UYGULANMASIYLA İLGİLİ AÇIKLAMALAR
- Öğretmen, Yaygın Eğitim Kurumları Yönetmeliğinin kursiyerlere tanıdığı hak ve sorumlulukları öğretir.
- Dersin işleniş sürecinde konuların özelliğine uygun öğretim yöntem ve teknikleri kullanılır.
- Teorik ve uygulamalı konular birbirine paralel olarak yürütülür.
- Kursta verilen bilgilerin kalıcı olabilmesi için, olanaklar ölçüsünde güncel gelişimlerin takip edilip bunların sınıfta konuşularak tartışılması sağlanır.
- Konuların işlenişinde, ilgi çekmek ve kalıcılığı sağlamak amacıyla görsel, işitsel eğitim araçlarından yararlanılır.
- Becerilerin öğretiminde öğretmen, birim zamanda birim işi, önce kendisi yaparak gösterir. Daha sonra kursiyerlerin de aynı işi yapmalarını sağlar.
- Kursiyerler, öğrenilen bilgilerin kurs içinde ve dışında kullanılması için yönlendirilir.
- Programın içeriğini genel amaçlar, özel amaçlar ve konular oluşturmaktadır. Konuların işlenmesinde kursiyerlerin eğitim düzeyleri ve ihtiyaçları göz önünde tutularak, meslekî gelişimlerinin yanı sıra meslek ahlâkı ve meslek kültürü de kazandırılır.
- Programın sonunda öğretmene yol göstermek amacıyla işlenen konunun amacına yönelik örnek işleniş ve ölçme soruları verilmiştir. Öğretmen, bunu değiştirerek geliştirebilir.
GENEL AMAÇLAR
Bu program kursiyerlerin;
- Yaygın Eğitim Kurumları Yönetmeliği’nin kendilerine tanıdığı hakları ve sorumlulukları kavramalarını,
- Mesleğiyle ilgili teknolojik gelişmeleri takip etmelerini,
- Mesleğiyle ilgili araç-gereçleri kullanmalarını,
- Mal, ürün ve hizmetle ilgili teknik bilgileri kavramalarını,
- Ülke ekonomisine katkıda bulunmalarını,
- Meslek alanlarına yönelik girişimcilik ruhu kazanmalarını,
- Zamanı, enerjiyi ve malzemeyi ekonomik kullanma alışkanlığı kazanmalarını,
- Çalışmalarında iş ahlakı ve iş güvenliği kurallarına uymayı alışkanlık haline getirmelerini
amaçlamaktadır.
. KONU DAĞILIM TABLOSU
KONULAR |
SÜRE
(SAAT) |
A |
İŞLETME BİLGİSİ |
4 |
B |
İŞ VE İNSAN İLİŞKİLERİ |
4 |
C |
GIDA MADDELERİNİN STANDARDI VE KANTİNDE BULUNDURULACAK GIDA MADDELERİ |
6 |
Ç |
KANTİNLERDE GIDA HAZIRLAMA VE HİJYEN |
8 |
D |
KANTİNDE GÜNLÜK ÇALIŞMANIN TAMAMLANMASI |
6 |
E |
İŞYERİ GÜVENLİĞİ VE İLKYARDIM |
2 |
TOPLAM |
30 |
ÖZEL AMAÇLAR
Bu kursu başarı ile tamamlayan her kursiyer;
- Teknik araştırma yapar.
- Defterdar ve Belediye ile olan ilişkileri düzenler.
- Meslek dernekleri ve odalarla olan ilişkileri düzenler.
- İşyerine ait politikaları belirler.
- İş kolundaki gelişmeleri ve rakip iş yerleri ve uygulamalarını takip eder.
- Satılan malların üreticilerini ve dağıtıcılarını tanır.
- İşletme muhasebesi yapar.
- Satış elemanında olması gereken özellikleri sıralar.
- Müşteri ile olan ilişkileri hangi düzeyde tutması gerektiğini kavrar.
- Müşteri karşısında işletmeyi temsil eder.
- Mal ve hizmetleri tanıtır.
- Satış yapar.
- El ve Tırnak temizliğine önem verir.
- İş kıyafetlerini temiz tutar.
- Kişisel hijyenin öneminin farkında olur.
- Başını kep, bone v.b. ile kapatır.
- Enfeksiyonları önlemek için alınması gerekli önlemleri sıralar.
- Yılda bir kez sağlık kontrolü yaptırır.
- Besin hijyeni ile ilgili terminolojiyi tanır, kullanır.
- Besinlerin neden olduğu enfeksiyonları ve zehirlenmeleri sıralar.
- Taşınabilir araç-gerecin temizliğini yapar.
- Sabit donanımın temizliğini yapar.
- Yer döşemesi, depo ve erzak dolaplarının temizliğini yapar.
- Temizlik maddelerini seçer.
- Kullanılan araç-gereci seçer.
- Kullanılan donanımı talimatlara uygun olarak temizler.
- Temizlik aşamalarında işlem sırasına uyar.
- Kullanılmayan malzemeleri kaldırır.
- Araç-gereci yerine yerleştirir.
- Tezgah, raf, dolap, dondurucu v.b. temizliğini yapar ve kullanıma hazır bırakır.
- Satışa sunulan hazır gıda maddeleri ve özelliklerini sıralar.
- Satışa sunulan taze yiyecekleri ve özelliklerini sıralar.
KONULARIN AÇILIMI
- İŞLETME BİLGİSİ
- İşletmenin Kuruluşu
a. İşletme Kurma Kavramı
b. Ekonomik ve Mali Araştırma
c. Yasal Araştırma
1. İşletmenin Yasal Yönü
2. İşletmeye Devlet Desteği
3. Alınması Gereken İzinler
d. Teknik Araştırma
e. Yatırıma Karar Verme
- Resmi Kuruluşlarla Olan İlişkiler
a. Maliye İle Olan İlişkiler
b. Belediye İle Olan İlişkiler
c. Meslek Dernekleri ve Odalarla Olan İlişkiler
d. Bölge Çalışma Müdürlüğü İle Olan İlişkiler
e. İş Kurla Olan İlişkiler
- İş Yerinin Ticaret Yöntemleri ve Politikaları
a. İş Kolundaki Gelişmeler
b. Rakip İş Yerleri ve Uygulamaları
c. Satılan Malların Üreticileri ve Dağıtıcıları
- İşletme Muhasebesi
- İŞ VE İNSAN İLİŞKİLERİ
- Satıcı ve Müşteri İlişkileri
a. Satış Elemanının Kişisel Özellikleri
b. Müşteri İle Olan İlişkiler
- Satış Elemanını Fonksiyonları
a. Müşteri Karşısında İşletmenin Temsil Edilmesi
b. Mal ve Hizmetlerin Tanıtılması
c. Müşterinin Bilgilendirilmesi
d. Satış Yapılması
C. GIDA MADDELERİNİN STANDARDI VE KANTİNDE BULUNDURULACAK GIDA MADDELERİ
- Kantinde Satışa Sunulan Hazır Gıda Maddeleri ve Özellikleri
a. Saklama ve Depolama
- Kantinde Satışa Sunulan Taze Yiyecekler ve Özellikleri
- Ürün İşleme Kuralları
Ç. KANTİNLERDE GIDA HAZIRLAMA VE HİJYEN
- Kişisel Hijyen
a. Tırnakların Kısa Kesilmesi
b. El Temizliği
c. İş Kıyafetlerinin Temizliği
d. Başın Sürekli Kep, Bone, Eşarpla Kapatılması
e. Enfeksiyonları Önlemek İçin Alınması Gereken Önlemler
f. Yılda Bir Kez Sağlık Kontrolü Yapılması
- Yiyecek Hazırlamada Hijyen
a. Besin Hijyeni İle İlgili Terminoloji
1. Küflenme
2. Ekşime
3. Kokma
4. Çürüme
b.Besinlerin Neden Olduğu Enfeksiyonlar ve Zehirlenmeler
1. Besin Enfeksiyonları
2. Zehirlenmeler
3. Parazit Enfeksiyonları
4. Kimyasal Besin Zehirlenmeleri
5. Mantardan Zehirlenmeler
c. Kantinde İş Yeri Hijyeni
1. Taşınabilir Araç-Gerecin Temizliği
2. Sabit Donanımın Temizliği (Eviyeler, lavabolar, buzdolapları, satış ve teşhir vitrini)
3. Bulaşık Yıkama ve Durulama
4. Yer Döşemesi, Depo ve Erzak Dolaplarının Temizliği
d. İş Ortamında Uyulması Gerekli Kurallar
1. Temizlik Maddelerinin Seçimi
2. Kullanılan Araç-Gerecin Seçimi
3. Kullanılan Donanımın Talimatlara Uygun Olarak Temizlenmesi
4. Temizlik Aşamalarında İşlem Sırasına Uyulması
D. KANTİNDE GÜNLÜK ÇALIŞMANIN TAMAMLANMASI
- Kullanılmayan Malzemelerin Kaldırılması
- Araç-Gerecin Yerine Yerleştirilmesi
- Kullanılan Kesici, Soyucu, Çırpıcı vb., Yeniden Kullanıma Hazır Hale Getirilmesi
- Tezgâh Raf, Dolap, Dondurucu vb. Temizliğinin Yapılması ve Yeniden Kullanıma Hazır Halde Bırakılması
E. İŞYERİ GÜVENLİĞİ VE İLKYARDIM
- İşyeri Güvenliği İçin Alınacak Tedbirler
- Genel İlkyardım Teknikleri
İŞLENİŞ
Dersin Adı : Kantin ve Açık Alan İşletmeciliği
Konu : Kantinlerde Gıda Hazırlama ve Hijyen ( Kişisel Hijyen )
Süre : 1 ders saati
Yöntem ve teknikler : Anlatım, Soru-cevap, gösteri,
Araç – gereçler : Tepegöz, slayt v.b.
Amaç : Kişisel hijyenin öneminin farkında olur.
ÖĞRETME VEÖĞRENME ETKİNLİKLERİ
Öğretmen, “Hijyen nedir?” sorusunu kursiyerlere yöneltir ve yeter sayıda kursiyere söz vererek tartışma ortamı açar ve “hijyen sağlığa zarar verecek ortamlardan korunmak için yapılacak uygulamalar ve alınan temizlik önlemlerinin tümü” diyerek genel bir tanımlama yapar.
Her insan kendi temizliğinden sorumludur. Çocuk yaşlarda anne, baba ya da öğretmenler tarafından çoğu zaman bizzat yapılarak öğretilen temizlik uygulamaların çocukta alışkanlık haline gelene kadar sürdürülmesine dikkat edilmelidir. Su ve sabun olmadan temizlikten bahsedilmesi mümkün değildir. Gelişmiş toplumlarda kişisel temizlikte en fazla kullanılan malzemelerin başında su ve sabun gelmektedir.
Başta kendi sağlığımız olmak üzere, başkalarının sağlığını da korumanın en önemli yolu temizliktir. Besin hazırlama işinde kişisel temizliğe önem verilmezse, bakterilerin besinlere bulaşması ve orada çoğalmaları, toksin çıkarmaları kolaylaşmış olur.
Dünya Sağlık Örgüt’ünün öncülüğünde gerçekleşen araştırmalar, besin kaynaklı enfeksiyon türlerinden 13 tanesinin, yüzde yüz olasılıkla yemeklerin hijyen kurallarına dikkat edilmeden hazırlanmasının neden olduğunu göstermiştir, şeklinde açıklamalar yaparak ve kursiyerlerinde konuya katılımını sağlayarak dersi işler.
Konuyla ilgili kritik davranışları içerecek şekilde sorular sorarak cevaplandırmalarını ister, konuyla ilgili anlaşılmayan kısım olup olmadığını sorar varsa, soruları cevaplandırır. Konunun genel bir özetini tekrarlayarak dersi bitirir.
DEĞERLENDİRME ETKİNLİKLERİ
Değerlendirme etkinlikleri, kursiyerlerin amaçlarla edinecekleri bilgi, beceri ve tutumlara ne derece ulaştıklarının belirlenmesine yönelik olmalıdır. Öğretmen, amaçlara yönelik olarak kursiyerin yorum yapacağı kavrama, uygulama, analiz, sentez düzeyinde yeni ve özgün sorularla bu bölümde önerilen ölçme etkinliklerini zenginleştirir.
Öğretmen, kursiyerleri değerlendirirken ölçme sonuçları ile birlikte kursiyerlerin;sınıf içi etkinliklere katılımı, tutum ve davranışları, gözlem yapma, araştırma inceleme, bilimsel düşünme, sahip oldukları ve sergiledikleri fikir zenginlikleri, sorumluluk alma, ekip çalışmalarına yatkınlıkları, edindiği bilgi ve bulguları paylaşabilme vb. özelliklerini de göz önüne alarak başarıları hakkında karar verir.
ÖRNEK ÖLÇME SORULARI
- Hijyen nedir? Kişisel hijyen neden gereklidir?
- Besin kaynaklı enfeksiyon nedenlerinden bir tanesini yazınız.
başa dön
|