T.C.
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü

HALK EĞİTİMİ MERKEZİ
TÜRK HALK OYUNLARI

(VAN YÖRESİ)

 KURS PROGRAMI

ANKARA/2004

GİRİŞ

Türkülerimiz ve oyunlarımız halkımızın ortak duygularını taşıması itibariyle her yörede olduğu gibi  VAN yöresinde de halkın birlik ve beraberliğini oluşturan unsurlar arasında yer almaktadır.Bu özelliklerden dolayı Türk Halk Oyunları, insanlarımızın duygularında ortak bir anlam,düşüncelerinde Milli bir şuur oluşturması,toplumun kaynaşmasını sağlaması bakımından önemli bir Yaygın Eğitim vasıtası olarak değerlendirilmektedir.
Ülkemiz,Türk Halk Oyunları bakımından zengin kaynaklara sahiptir.Öyle ki : Her bölgenin kendine özgü karakteristik özellikleri bulunduğu gibi,bölgelerin kendi içerisindeki yerleşim birimlerinde de ayrı oyun zenginliklerine rastlanmaktadır.
Hazırlanan bu programda “VAN“ yöresi oyunlarının eğitimi amaçlanmıştır.VAN yöresi oyunları Halaylar sınıfından olup kadınlar ve erkekler tarafından oynanmaktadır.Bu Kurs Programı Teorik 41 ve Uygulamalı 149 saat olmak üzere toplam 190 saat olarak hazırlanmıştır.
Sağlık durumu oyun oynamaya elverişli olmak kaydı ile ;

• Okul öncesi eğitimi çağındaki çocuklar,
• İlköğretim çağındaki çocuklar,
• Orta ve Yüksek Öğretim çağındaki kişiler ve bu eğitim kurumları

dışında kalan kişiler ile Halk Oyunları çalışmaları yapılmaktadır.
Ayrıca engel durumları dikkate almak kaydı ile Özel Öğretim Kurumları ile de bu çalışmalar yapılabilmektedir.
Kursun açılmasında ,önce yönetmelikteki şartlar göz önünde bulundurulacaktır.Kursiyer sayısının tespitinde de çalışmanın yapılacağı mekanın göz önünde bulundurulması önemli olacaktır.Kursta görevlendirilecek öğretmenin Türk Halk Oyunları alanında eğitim veren Üniversite veya Yüksek Okul mezunu olması veya Milli Eğitim Bakanlığı Yöre Oyunları Öğreticisi Kursu sertifikasının olması gerekmektedir.Bu özellikleri taşımayan kişilere öğreticilik görevi verilmeyecektir.Ancak zorunlu hallerde Bakanlıktan görüş alınacaktır.
Program içeriğini ; Amaçlar,açıklamalar ve işlenecek konular teşkil etmektedir.Öğretmenler veya öğreticiler kursun amaç ve açıklamalarında yer alan konulara dikkat etmelidirler.Konuların işlenmesinde öğrencilerin eğitim seviyeleri,yaş gurupları,istekleri ve düşünceleri göz önünde tutulmalıdır.Kursiyerlere,Türk Halk Oyunları bilgi ve becerinin yanı sıra sanat ahlakı,sanat kültürü kazandırılması da ihmal edilmemelidir.

TANIM

Van Yöresi Türk Halk Oyunları kursu ; Kursiyerlere Van yöresi oyunları, oyun müzikleri ,giysileri ,gelenek ve görenekleri hakkında bilgi ve beceri kazandırmak,birlik,beraberlik ve dayanışma duygularını geliştirmek,ayrıca Milli Kültür değerlerimizi yaşatmak,yeni nesillere en doğru şekilde aktarmak,onların güzel sanatlara olan ilgi ve yeteneklerini geliştirmek amacı ile , 190 saatlik bir kurs programı hazırlanmıştır.

AMAÇLAR

            
Bu kursta öğretim faaliyetlerini başarı ile tamamlayan kursiyer ;

• Türk folklor ‘u hakkında bilgi sahibi olur,
• Van Yöresi gelenekleri,görenekleri,örf ve adetleri hakkında bilgi sahibi olur,
• Van Yöresi oyunları hakkında bilgi sahibi olur ve sekiz oyunu tam ve doğru şekilde oynar,
• Van Yöresi oyun müziklerini öğrenir ve ritmik yapıları hakkında sağlıklı bir bilgiye sahip olur,
• Van Yöresinde giyilen giysiler hakkında bilgi sahibi olur,
• Vücudunu ritmik olarak doğru kullanmayı öğrenir ve ritm duygusu gelişir,
• Van Yöresi ile diğer yöreler arasında karşılaştırma yapabilme bilgisine sahip olur,
• Güzel Sanatların toplum kalkınmasındaki önemini kavrar,
• Sahne Sanatları ve Sahneleme Teknikleri hakkında bilgi sahibi olur,
• Birlik,beraberlik ve paylaşma duygusu gelişir,
• Kendine güven duygusu gelişir ve dengeli vücut kullanma becerisi kazanır.
• Kondisyon ve Koordinasyonu gelişir,

UYGULAMA İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR

1- Kurslarda gruplar oluşturulurken yakın yaş gruplarına ve mümkün olduğu kadar fiziksel uyumlarına dikkat edilmelidir.
2- Kursiyerlerin oyun oynamalarını engellemeyecek kıyafetlerle çalışmalara katılmaları sağlanmalıdır.
3- Oyun öğretiminde kursiyerlere mutlaka ön ısınma hareketleri yaptırılmalıdır.
4- Uygulama ve teori dersleri birbirine paralel olarak yürütülecektir.Program başlarında teori derslerine,ortalarında uygulama derslerine,program sonuna doğru da sahnelemeye ve gösteriye yönelik çalışmaya ağırlık verilecektir.
5- Oyun öğretimi yaş grupları ve fiziksel özellikler dikkate alınarak yapılacaktır.
6- Unutmaya yüz tutmuş ve icrası zor olan oyunların öğretilmesine öncelik verilecektir.
7- Çalışmalar yarışmaya ve gösteriye yönelik olmayacak,yarışma ve gösteri kursta öğretilen oyunların tanıtımı ve sergilenmesine “ Araç “ olarak değerlendirilecektir.
8- 18 yaşından küçüklerden veli muafaakatname si istenecektir.
9- Oyunların öğretiminde kursiyerlerle iyi ilişkiler kurularak , sade,anlaşılır bir dil kullanılacaktır.
10- İmkan olduğu taktirde ,öğretilen oyunlar hakkında  video,slayt ve benzeri ders araçlarından yararlanılacaktır.
11- Mümkün oldukça yörede halen yaşayan kaynak kişilerin bilgi ve tecrübelerinden  yararlanılacaktır
12- Kursa katılanların saygı ve sevgi bağlarının kuvvetlendirilmesinin yanı sıra diğer sosyal aktivitelere de katılmaları  sağlanmalıdır.
                     13- Kurs süresince  yada kurs sonunda , dönem sonu gösterilerine  yer verilebilecektir.
14- Ritm duygusu ve bilgisini geliştirecek çalışmalara program süresince yer verilecektir.
15- Dersler bir öğretici tarafından verileceği gibi , ihtiyaç halinde her ders ayrı uzman kişilerce de verilebilecektir.
16- Oyun öğretimi imkan olduğu taktirde müzik eşliğinde yapılmalıdır.
17- Öğretilecek oyunların isimleri kurs öğretmen ve öğreticilerinin tercihine bırakılmıştır.Ancak,öğretmene yardımcı olmak amacıyla programda bazı yöre oyunlarının isimlerine yer verilmiştir,bu programda belirtilen oyun isimleri dışında başka oyunların öğretimine yer verilmeyecek şeklinde bir değerlendirilmeye gidilmeyecektir.
 

TÜRK HALK OYUNLARI KURSU VAN YÖRESİ

ÖĞRETİM PROGRAMI ÜNİTELERİ

TEORİK ÜNİTELER

ÜNİTE I
FOLKLOR

KONULAR :

                 A- Folklorun tanımı ve tarihçesi

  B- Konular
  C- İlişkide olduğu diğer bilim dalları

                  D- Van Folklor ‘ u

ÜNİTE II

YÖRESEL OYUN BİLGİLERİ

KONULAR :

Van oyunlarının tarihi ve analizi

Van oyunlarının tarihçesi

ÜNİTE III

MÜZİK BİLGİSİ

KONULAR :

• Tanımı ve temel müzik bilgileri
• Türk Halk Müziği ve oyun müzikleri hakkında temel bilgiler
• Van oyun müzikleri hakkında bilgiler
• Yörede kullanılan halk oyunları çalgıları hakkında bilgiler

ÜNİTE IV

RİTM BİLGİSİ

KONULAR :

• Tanımı ve temel ritm bilgisi
• Türk halk müziği ve oyunlarında kullanılan ritmler hakkında bilgiler
• Van oyun ritmleri hakkında bilgiler

ÜNİTE V

SAHNE BİLGİSİ

KONULAR :

• Tanımı , sahne türleri , bölümleri
• Sahnenin kullanımı hakkında bilgiler

ÜNİTE VI

SAĞLIK VE BESLENME BİLGİLERİ

KONULAR :

• Sağlık ve bellenmenin halk oyunları açısından önemi
• Oyuncunun beslenmesi
• İlk yardım bilgisi

                  UYGULAMALI ÜNİTELER

ÜNİTE I

YÖRESEL TEMEL FİGÜRLERİN ÖĞRETİMİ

KONULAR :

• Yaylanma
• Topuk vurma
• Sekme
• Pençe (Parmak ucu)
• Omuz titretme

ÜNİTE II

YÖRESEL OYUNLARIN ÖĞRETİMİ

KONULAR :

• ÜÇ AYAK OYUNU

1.Adım cümlesi =1A : Sağa adım figürü
2.Adım cümlesi =2A : Ğeriye adım figürü

• SİNCANE OYUNU

1.Adım cümlesi =1A : Topuk vurma figürü
2.Adım cümlesi =2A :Sekerek topuk figürü

• PEYDA OYUNU

1.Adım cümlesi =1A : Düz figürü
2.Adım cümlesi =2A : Yana dönme figürü 
3.Adım cümlesi =3A : İleri adım  figürü

• ŞERRANİ OYUNU

1.Adım cümlesi =1A : Düz figürü
2.Adım cümlesi =2A : Hızlı figürü

5- HIRHIR OYUNU

    1.Adım cümlesi =1A : Yaylanma figürü
     2.Adım cümlesi =2A : İleri gitme figürü
     3.Adım cümlesi =3A : Geri gitme figürü
    

• TEŞRAKE OYUNU

1.Adım cümlesi = 1A : Sağa gitme figürü
2.Adım cümlesi = 2A : Sola gitme figürü

                     7- BABLEKON OYUNU

1.Adım cümlesi = 1A :Üçleme figürü
2.Adım cümlesi = 2A : Omuz titretme figürü
3.Adım cümlesi = 3A :Sekme figürü

                      8- KİRSANİ ( KİRSANE ) OYUNU

                       1.Adım cümlesi = 1A : Yerinde sekme figürü
                             2.Adım cümlesi = 2A : Önde diz çıkarma figürü
                             3.Adım cümlesi = 3A : Geri gitme figürü
                             4.Adım cümlesi = 4A : Öne ayak atma figürü

ÜNİTE III

UYGULAMALI MÜZİK ÇALIŞMALARI

KONULAR :

• Müzik bilgilerinin kavratılması.
• Türk Halk Müziği ve oyun müziklerinin makamsal özelliklerinin

tanıtımı
                     3-   Van yöresi oyun müziklerinin form yönünden incelenip analizinin kavratılması
                     4-  Öğretilen oyunların müziklerinin ağız yoluyla seslendirilmesi

ÜNİTE IV

UYGULAMALI RİTM ÇALIŞMALARI

KONULAR :

• Müzikteki ritmik değerlerin tanıtımının kavratılması

       - Nota Değerleri : Birlik,İkilik,dörtlük,sekizlik,onaltılık,otuzikilik değerler ve bunların karşılığı olan sus işaretleri

• Usullerin anlatılıp kavratılması

- Ana usulle
                          - Bileşik usuller
                          - Karma usuller
                    3-  Öğretilen oyun müziklerinin ritmlerinin öğretilmesi ve kavratılması.

ÜNİTE V
YÖRESİL TAVIR-ESTETİK VE RİTM ÇALIŞMALARI

KONULAR :

• Van oyunlarında yöresel tavır ve estetik konusunda genel açıklamalar.
• Erkek ve kadın oyunlarındaki tavır ve estetik çalışmaları.
• Çalışılan oyunların müzik cümleleri ile oyun cümlelerinin başlama-bitiş yerlerinin ve senkronlarının sağlanması.

ÜNİTE VI

UYGULAMALI SAHNE ÇALIŞMALARI

KONULAR :
                     1-   Yapılan sahne düzenlemesinde oyunculara görev dağılımının anlatılması.
                     2- Sahne üzerindeki düzenlemenin yürüyerek yapılması.
                     3- Yapılan düzenlemenin tamamının oynayarak baştan sona tekrarı.

ÜNİTE VII

GÖSTERİYE YÖNELİK KOSTÜMLÜ VE MÜZİKLİ ÇALIŞMALAR

KONULAR :

• Kostüm giyiminin uygulamalı öğretimi.

                     2-  Sahne üzerinde kostüm giyerek müzisyenlerle birlikte,oyunları birbiri ile bağlantılı olarak çalışma.
3-Hatanın ve yanlışların düzeltilmesine yönelik çalışmalar.

• Genel tekrar çalışmaları.

VAN YÖRESİ OYUNLARINDAN ÖRNEKLER

VAN YÖRESİNDE GİYSİLERİ

Erkek Kıyafetleri =

             1- Şal şepik                 4- Çarık
             2- Kuşak                     5- Agabani
             3- Çorap

Kadın Kıyafetleri =

         
             1- İçlik                         6- Mezer                           11- Çorap
             2- Kolçak                     7- Canfes                          12- Çarık
             3- Şalvar                      8- Kısa kollu cepken       13- Kofi
             4- İç etek                      9- Şal kuşak                     14- Poşu (puşi)
             5- Fistan                     10- Paralı kemer

VAN YÖRESİNDE KULLANILAN ÇALGILAR

• Cura Zurna
• Asma Davul
• Bağlama
• Kaval

                    başa dön