T.C.

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 

 

HALK EĞİTİMİ MERKEZİ

TÜRK HALK OYUNLARI

(BOLU YÖRESİ)

KURS PROGRAMI

 

ANKARA/2004

 

 

GİRİŞ

 

Türkülerimiz ve oyunlarımız halkımızın ortak duygularını taşıması itibariyle her yörede olduğu gibi  BOLU yöresinde de halkın birlik ve beraberliğini oluşturan unsurlar arasında yer almaktadır.Bu özelliklerden dolayı Türk Halk Oyunları, insanlarımızın duygularında ortak bir anlam,düşüncelerinde Milli bir şuur oluşturması,toplumun kaynaşmasını sağlaması bakımından önemli bir Yaygın Eğitim vasıtası olarak değerlendirilmektedir.
Ülkemiz,Türk Halk Oyunları bakımından zengin kaynaklara sahiptir.Öyle ki : Her bölgenin kendine özgü karakteristik özellikleri bulunduğu gibi,bölgelerin kendi içerisindeki yerleşim birimlerinde de ayrı oyun zenginliklerine rastlanmaktadır.
Hazırlanan bu programda “BOLU“ yöresi oyunlarının eğitimi amaçlanmıştır.Bolu yöresi oyunları Kaşıklı oyunlar sınıfından olup kadınlar tarafından oynanmaktadır.Bu Kurs Programı Teorik 41 ve Uygulamalı 129 saat olmak üzere toplam 170 saat olarak hazırlanmıştır.
Sağlık durumu oyun oynamaya elverişli olmak kaydı ile ;

  • Okul öncesi eğitimi çağındaki çocuklar,
  • İlköğretim çağındaki çocuklar,
  • Orta ve Yüksek Öğretim çağındaki kişiler ve bu eğitim kurumları

dışında kalan kişiler ile Halk Oyunları çalışmaları yapılmaktadır.
Ayrıca engel durumları dikkate almak kaydı ile Özel Öğretim Kurumları ile de bu çalışmalar yapılabilmektedir.
Kursun açılmasında ,önce yönetmelikteki şartlar göz önünde bulundurulacaktır.Kursiyer sayısının tespitinde de çalışmanın yapılacağı mekanın göz önünde bulundurulması önemli olacaktır.Kursta görevlendirilecek öğretmenin Türk Halk Oyunları alanında eğitim veren Üniversite veya Yüksek Okul mezunu olması veya Milli Eğitim Bakanlığı Yöre Oyunları Öğreticisi Kursu sertifikasının olması gerekmektedir.Bu özellikleri taşımayan kişilere öğreticilik görevi verilmeyecektir.Ancak zorunlu hallerde Bakanlıktan görüş alınacaktır.
Program içeriğini ; Amaçlar,açıklamalar ve işlenecek konular teşkil etmektedir.Öğretmenler veya öğreticiler kursun amaç ve açıklamalarında yer alan konulara dikkat etmelidirler.Konuların işlenmesinde öğrencilerin eğitim seviyeleri,yaş gurupları,istekleri ve düşünceleri göz önünde tutulmalıdır.Kursiyerlere,Türk Halk Oyunları bilgi ve becerinin yanı sıra sanat ahlakı,sanat kültürü kazandırılması da ihmal edilmemelidir.

TANIM

 

Bolu Yöresi Türk Halk Oyunları kursu ; Kursiyerlere Bolu yöresi oyunları, oyun müzikleri ,giysileri ,gelenek ve görenekleri hakkında bilgi ve beceri kazandırmak,birlik,beraberlik ve dayanışma duygularını geliştirmek,ayrıca Milli Kültür değerlerimizi yaşatmak,yeni nesillere en doğru şekilde aktarmak,onların güzel sanatlara olan ilgi ve yeteneklerini geliştirmek amacı ile , 190 saatlik bir kurs programı hazırlanmıştır.

 

 

AMAÇLAR

            
Bu kursta öğretim faaliyetlerini başarı ile tamamlayan kursiyer ;

  • Türk folklor ‘u hakkında bilgi sahibi olur,
  • Bolu Yöresi gelenekleri,görenekleri,örf ve adetleri hakkında bilgi sahibi olur,
  • Bolu Yöresi oyunları hakkında bilgi sahibi olur ve yedi oyunu tam ve doğru şekilde oynar,
  • Bolu Yöresi oyun müziklerini öğrenir ve ritmik yapıları hakkında sağlıklı bir bilgiye sahip olur,
  • Bolu Yöresinde giyilen giysiler hakkında bilgi sahibi olur,
  • Vücudunu ritmik olarak doğru kullanmayı öğrenir ve ritm duygusu gelişir,
  • Bolu Yöresi ile diğer yöreler arasında karşılaştırma yapabilme bilgisine sahip olur,
  • Güzel Sanatların toplum kalkınmasındaki önemini kavrar,
  • Sahne Sanatları ve Sahneleme Teknikleri hakkında bilgi sahibi olur,
  • Birlik,beraberlik ve paylaşma duygusu gelişir,
  • Kendine güven duygusu gelişir ve dengeli vücut kullanma becerisi kazanır.
  • Kondisyon ve Koordinasyonu gelişir,

 

UYGULAMA İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR

1- Kurslarda gruplar oluşturulurken yakın yaş gruplarına ve mümkün olduğu kadar fiziksel uyumlarına dikkat edilmelidir.
2- Kursiyerlerin oyun oynamalarını engellemeyecek kıyafetlerle çalışmalara katılmaları sağlanmalıdır.
3- Oyun öğretiminde kursiyerlere mutlaka ön ısınma hareketleri yaptırılmalıdır.
4- Uygulama ve teori dersleri birbirine paralel olarak yürütülecektir.Program başlarında teori derslerine,ortalarında uygulama derslerine,program sonuna doğru da sahnelemeye ve gösteriye yönelik çalışmaya ağırlık verilecektir.
5- Oyun öğretimi yaş grupları ve fiziksel özellikler dikkate alınarak yapılacaktır.
6- Unutmaya yüz tutmuş ve icrası zor olan oyunların öğretilmesine öncelik verilecektir.
7- Çalışmalar yarışmaya ve gösteriye yönelik olmayacak,yarışma ve gösteri kursta öğretilen oyunların tanıtımı ve sergilenmesine “ Araç “ olarak değerlendirilecektir.
8- 18 yaşından küçüklerden veli muafaakatname si istenecektir.
9- Oyunların öğretiminde kursiyerlerle iyi ilişkiler kurularak , sade,anlaşılır bir dil kullanılacaktır.
10- İmkan olduğu taktirde ,öğretilen oyunlar hakkında  video,slayt ve benzeri ders araçlarından yararlanılacaktır.
11- Mümkün oldukça yörede halen yaşayan kaynak kişilerin bilgi ve tecrübelerinden  yararlanılacaktır
12- Kursa katılanların saygı ve sevgi bağlarının kuvvetlendirilmesinin yanı sıra diğer sosyal aktivitelere de katılmaları  sağlanmalıdır.
                     13- Kurs süresince  yada kurs sonunda , dönem sonu gösterilerine  yer verilebilecektir.
14- Ritm duygusu ve bilgisini geliştirecek çalışmalara program süresince yer verilecektir.
15- Dersler bir öğretici tarafından verileceği gibi , ihtiyaç halinde her ders ayrı uzman kişilerce de verilebilecektir.
16- Oyun öğretimi imkan olduğu taktirde müzik eşliğinde yapılmalıdır.
17- Öğretilecek oyunların isimleri kurs öğretmen ve öğreticilerinin tercihine bırakılmıştır.Ancak,öğretmene yardımcı olmak amacıyla programda bazı yöre oyunlarının isimlerine yer verilmiştir,bu programda belirtilen oyun isimleri dışında başka oyunların öğretimine yer verilmeyecek şeklinde bir değerlendirilmeye gidilmeyecektir.
 

TÜRK HALK OYUNLARI KURSU BOLU YÖRESİ

ÖĞRETİM PROGRAMI ÜNİTELERİ

ÜNİTE
NO

TEORİK ÜNİTELER

SÜRE
(Saat)

1

Folklor

7

2

Yöresel Oyun Bilgisi

4

3

Müzik Bilgisi

9

4

Ritm Bilgisi

13

5

Sahne Bilgisi

4

6

Sağlık ve Beslenme Bilgisi

4

 

TOPLAM

41

UYGULAMALI ÜNİTELER

1

Temel Hareketlerin Öğretimi

6

2

Yöresel Temel Figürlerin Öğretim

8

3

Yöresel Oyunların Öğretimi

50

4

Uygulamalı Müzik Çalışmaları

20

5

Uygulamalı Ritm Çalışmaları

10

6

Yöresel Tavır,Estetik ve Ritm Çalışmaları

10

7

Uygulamalı Sahne Çalışmaları

15

8

Gösteriye Yönelik Kostümlü ve Müzikli Çalışmalar

10

 

TOPLAM

129

GENEL TOPLAM

170

 

TEORİK ÜNİTELER

ÜNİTE I
FOLKLOR

KONULAR:

  • Folklorun tanımı ve tarihçesi
  • Konular
  • İlişkide olduğu diğer bilim dalları
  • Bolu Folkloru

 

ÜNİTE II
YÖRESEL OYUN BİLGİLERİ

KONULAR:

  • Bolu oyunlarının tarihi ve analizi

Bolu oyunlarının tarihçesi

 

ÜNİTE III
MÜZİK BİLGİSİ

KONULAR:

  • Tanımı ve temel müzik bilgileri
  • Türk Halk Müziği ve oyun müzikleri hakkında temel bilgiler
  • Bolu oyun müzikleri hakkında bilgiler
  • Yörede kullanılan halk oyunları çalgıları hakkında bilgiler

 

ÜNİTE IV
RİTM BİLGİSİ

KONULAR:

  • Tanımı ve temel ritm bilgisi
  • Türk Halk Müziği ve oyunlarında kullanılan ritmler hakkında bilgiler
  • Bolu oyun ritmleri hakkında bilgiler

 

 

 

 

 

ÜNİTE V

SAHNE BİLGİSİ

KONULAR:

  • Tanımı, sahne türleri, bölümleri
  • Sahnenin kullanımı hakkında bilgiler

 

ÜNİTE VI

SAĞLIK VE BESLENME BİLGİLERİ

KONULAR:

  • Sağlık ve beslenmenin halk oyunları açısından önemi
  • Oyuncunun beslenmesi
  • İlk yardım bilgisi

 

UYGULAMALI ÜNİTELER

ÜNİTE I
TEMEL HAREKETLERİN ÖĞRETİMİ

KONULAR:

            Türk Halk Oyunlarında kullanılan temel vücut hareketleri:

  1. Vücut bölümlerine göre yapılan hareketler (Baş, gövde, kol, bacak)
  2. Yürümeler, koşmalar, sekmeler, dönmeler, zıplamalar, çökmeler, yaylanmalar, atlamalar vb. hareketler.

ÜNİTE II
YÖRESEL TEMEL FİGÜRLERİN ÖĞRETİMİ

KONULAR:

  1. SEKME (4 Saat)

Sağ ayağı yarım adım öne koy, iki bacak üzerinde dizleri kırmadan yüksel, solu sağın yanına getir, iki dizi kırarak tabana düş.

  1. YÜRÜME (1 Saat)

Sağ ve sol ayakta yürüyüş

  1. OMUZ SALLAMA (1 Saat)

Omuzların dört zamanlı dairesel hareketlerle sallanması

  1. KOL HAREKETLERİ (1Saat)
  2. AYAK ÇEKMELER (1 Saat)

 

 

 

ÜNİTE III

YÖRESEL OYUNLARIN ÖĞRETİMİ

KONULAR:

  1. ADA YOLU OYUNU

1. Adım cümlesi = Diz kırıp noktalama figürü

  • Adım cümlesi = Yürüme figürü
  • Adım cümlesi = Diz kırıp noktalama figürü
  • Adım cümlesi = Yürüme figürü
  • ZİLLER OYUNU

1. Adım cümlesi = Sekme figürü

  • Adım cümlesi = Yürüme (Duvarda böcek gezer) figürü
  • Adım cümlesi = Çökme figürü
  • Adım cümlesi = Kalkma figürü
  • Adım cümlesi = Sekme figürü
  1. KARAKÖY SEKMESİ ( Göktepe’nni çamları ) OYUNU
  • Adım cümlesi = Sekme figürü ile kollar çapraz
  • Adım cümlesi = Sekme figürü ile omuz çekme
  • Adım cümlesi = Sekme figürü ile tek kol aşağı indirme
  • Adım cümlesi = Sekme figürü ile kollar çapraz
  • Adım cümlesi = Çökme figürü
  • Adım cümlesi = Kalkma figürü

 

  1. DEĞİRMENİN BENDİNE OYUNU
  • Adım cümlesi = Sekme figürü
  • Adım cümlesi = Dönme figürü
  • Adım cümlesi = Sekme ile ileri geri yürüme figürü
  1. MENMEN OYUNU
  • Adım cümlesi = Düz figür
  • Adım cümlesi = Çapraz figür
  • Adım cümlesi = Düz figür
  • Adım cümlesi = Dönme figürü

 

  1. ESTİREYİMMİ OYUNU
  • Adım cümlesi = Yürüme figürü
  • Adım cümlesi = Diz kırma figürü
  • Adım cümlesi = Dönme figürü
  • Adım cümlesi = İleri geri gitme figürü ( noktalayarak )
  • Adım cümlesi = Yürüme figürü
  • Adım cümlesi = Diz kırma noktalama figürü

 

 

 

  • ÖRDEK OYUNU
  • Adım cümlesi = Sekme figürü ile eşleşme
  • Adım cümlesi = Sekme figürü ile kanat
  • Adım cümlesi = Sekme figürü ile kanatla dönme
  • Adım cümlesi = Yatma figürü
  • Adım cümlesi = Uyuma figürü
  • Adım cümlesi = Uyanma figürü
  • Adım cümlesi = Göz silme figürü
  • Adım cümlesi = Kalkma figürü
  • Adım cümlesi = Selam figürü

 

ÜNİTE IV
UYGULAMALI MÜZİK ÇALIŞMALARI

KONULAR:

  1. Müzikte kullanılan işaretlerin ve şekillerin tanıtımı

               - Portre, anahtar, arıza işaretleri, notaların portre üzerindeki yerleri

  1. Türk Halk Müziği ve oyun müziklerinin makamsal özelliklerinin tanıtımı
  2. Bolu yöresi oyun müziklerinin form yönünden incelenip analizinin kavratılması
  3. Öğretilen oyunların müziklerinin ağız yoluyla seslendirilmesi

ÜNİTE V
UYGULAMALI RİTM ÇALIŞMALARI

KONULAR:

  1. Müzikteki ritmik değerlerin tanıtımının kavratılması:
    • Birlik, ikilik, dörtlük, sekizlik, onaltılık, otuzikilik değerler ve bunların karşılığı olan sus işaretleri.

 

  1. Usullerin anlatılıp kavratılması:
    • Ana usuller
    • Bileşik usuller
    • Karma usuller
  1. Öğretilen oyun müziklerinin ritmlerinin öğretilmesi ve kavratılması.

 

ÜNİTE VI
YÖRESİL TAVIR-ESTETİK VE RİTM ÇALIŞMALARI

 

KONULAR :

  • Bolu oyunlarında yöresel tavır ve estetik konusunda genel açıklamalar.
  • Kadın oyunlarındaki tavır ve estetik çalışmalar.
  • Çalışılan oyunların müzik cümleleri ile oyun cümlelerinin başlama-bitiş yerlerinin ve senkronlarının sağlanması.

ÜNİTE VII

UYGULAMALI SAHNE ÇALIŞMALARI

 

KONULAR :
                     1-   Yapılan sahne düzenlemesinde oyunculara görev dağılımının anlatılması.
                     2- Sahne üzerindeki düzenlemenin yürüyerek yapılması.
                     3- Yapılan düzenlemenin tamamının oynayarak baştan sona tekrarı.

 

ÜNİTE VIII

GÖSTERİYE YÖNELİK KOSTÜMLÜ VE MÜZİKLİ ÇALIŞMALAR

 

KONULAR :

  • Kostüm giyiminin uygulamalı öğretimi.

                     2-  Sahne üzerinde kostüm giyerek müzisyenlerle birlikte,oyunları birbiri ile bağlantılı olarak çalışma.
3-  Hatanın ve yanlışların düzeltilmesine yönelik çalışmalar.

  • Genel tekrar çalışmaları.

 

BOLU YÖRESİ OYUNLARINDAN ÖRNEKLER

  • Ada Yolu
  • Ziller
  • Karaköy Sekmesi
  • Değirmen
  • Menmen
  • Estireyim mi
  • Ördek
  • Halimem
  • Kalk Gidelim
  • Gazel

 

BOLU YÖRESİ KADIN GİYSİLERİ

1.Baş        : Önden altınları sarkan fes
                    Arkası saçlı
                    Üstünde,etrafı pullu ve işli beyaz tülbent

2.Gövde    : İçte, iç göynek
                    Üç etek (Alaca kumaştan )
                    Alaca kumaştan şalvar
                    En üste fermane ( mavi,kırmızı veya bordo )

3.Ayakta   : Kırmızı küt burunlu yemeni

4.Takılar  : Boyunda altın
                    Belde gümüş tokalı kemer

BOLU YÖRESİNDE KULLANILAN ÇALGILAR

 

  • Kaval
  • Bağlama
  • Kabak kemane
  • Darbuka

                

başa dön