T.C.
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü

HALK EĞİTİMİ MERKEZLERİ
HALI DOKUMA KURSU
ÖĞRETİM PROGRAMI

Halk Eğitimi Programları

Yayın No: 11

ANKARA
2000

GİRİŞ

Ülkemiz gelişen teknolojiye ayak uydurmakta ve gelişmektedir.Hızla gelişen teknolojinin pek çok alanda olduğu gibi el sanatlarının bir dalı olan halı dokumada da etkili olduğu gözlenmektedir.

Halı; Üretim yönetimine, ham maddesine, kullanıldığı yere, ilmek sayısına desen durumuna göre isim alır.İnsanların dış etkilerden korunmasını ve yaşadıkları çevrenin güzel bir şekilde döşenmesini sağlar.

Türkiye’deki halı dokumacılığının yaygınlığı dikkate alındığında, dokumada kullanılan malzemelerin çeşitliliği ve yöresel türlerinin zenginliği ile karşılaşılmaktadır.Ayrıca ülkemizde iç ve dış satım ürünü olarak önemli bir değer de taşımaktadır.Bu değerin artırılması  ve ülkemiz halı dokumacılığının zenginliğinin yaşatılıp geliştirilmesi ise ancak eğitimle olur.

Bu eğitimin sağlanması için, Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü’ne bağlı  Halk Eğitim Merkezleri’nde “Halı Dokuma Kursları”nın uygulamaya konulması planlanmıştır.Kurs sonunda kursiyer; program  kapsamında yer alan temel bilgi-beceri ve teknikleri, uygun araç gereçleri seçerek uygulamayı yapacak aile ve ülke ekonomisine katkıda bulunmayı amaçlayacaktır.

Halıcılık kurslarına katılacaklarda T.C. vatandaşı ve en az ilköğretim okulu mezunu olmak şartı aranacaktır.

Teorik ve uygulamalı olarak 192 saat süreli olan kurs programının hazırlanmasında kursiyerlerin yaşı, eğitim düzeyi ve ihtiyaçları dikkate alınmıştır.

GENEL AMAÇLAR

Bu program öğrencilerin;
           

1. Halı dokuma ile ilgili öğrendiği temel bilgi ve teknikleri kullanarak ürün oluşturma becerisi geliştirmelerini,
2. Türk kültüründe önemli bir yeri olan halı dokumayı öğrenmelerini,
3.  Halı dokumanın yaygınlaşmasını ve kalıcılığını sağlamalarını,
4. Halı dokumada kullanılan renkleri, desenleri gelenek ve göreneklerimize uygun olarak sürdürmelerini,
5. Ürünlerini dış pazarda ve ülkemize gelen turistlere tanıtmalarını,
6. Ürünlerini pazarlayarak aile ve ülke ekonomisine katkıda bulunmalarını,
7. İş yaparken zamanı, enerjiyi ve kaynakları verimli kullanmalarını,

      amaçlamaktadır.

PROGRAMIN UYGULANMASI İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR

1. Konuların uygulanmasında gerçekleştirilecek davranışların seviyesi, dersin genel                   amaçlarında ve özel amaçlarında belirtilen seviyede olacaktır.
2. Öğretim ortamı, çevre imkanları ve kursiyer  öğrencilerin eğitim düzeyleri dikkate alınarak gerekli görülen konular arasında sıra değişikliği yapılabilir.
3. Çizelgeyle verilen konulara ayrılan süreler , eğitim ortamı, kursiyer öğrencilerin durumları ve çevre imkanları da dikkate alınmak suretiyle kurs öğretmeni tarafından değiştirilebilir.
4. Programda mesleki, teorik ve uygulamalı üniteler birlikte yürütülmeli, öğretmen, kursta verilen bilgilerin kalıcı olabilmesi için, mümkün olduğunca güncel gelişmeleri takip etmeli ve bunların sınıfta konuşulup tartışılmasını sağlamalıdır.
5. Konuların işlenişinde, ilgi çekmek ve kalıcılığı sağlamak amacıyla görsel-işitsel eğitim araçlarından yararlanılmalıdır.
6. Konular işlenirken kursiyerlerin yaşı, eğitim düzeyleri ve ihtiyaçları dikkate alınmalıdır.
7. Kurs programının uygulanmasında zaman zaman mesleki teorik ve uygulamalı konuların yanı sıra Vatandaşlık Bilgisi,Girişimcilik,Ev Ekonomisi, Beslenme, Tüketicinin Korunması, Turizm, Çevre, Sağlık, İlk Yardım, Sivil Savunma ve  Meslek Ahlakı konularına da değinilmelidir.Bu konuların süresi toplam kurs süresinin 1/5’ini geçmemelidir.Böylece meslek kursuna devam eden kursiyerlerin bir bütünlük içinde genel bilgi konularında eğitimleri sağlanmış olacaktır.
8. Programın uygulanmasında branş öğretmenlerinin yanı sıra usta öğreticilerden de yararlanılmalıdır.
9. Kurslar merkezin kendi atölyesinde yürütülmeli,imkan bulunduğu taktirde çevredeki kurum ve kuruluşlara ait işyeri ve atölyelerde uygulamalı eğitim yaptırılmalıdır.
10. Programın sonunda öğretmene yol göstermek amacıyla, bir amaca yönelik işleniş verilmiştir.Öğretmen, bunu aynen kullanabileceği gibi değiştirerek ve diğer amaçlara yönelik işlenişleri de geliştirerek uygulayabilir. 

ÖZEL AMAÇLAR

Bu programı başarıyla tamamlayan öğrenci;
           

1. Kirkitli el dokumasının özelliklerini kavrar.
2. Kirkitli el dokumasını sınıflandırır.
3. Halının özelliklerini tanır.
4. Halı çeşitlerini sınıflandırır.
5. Halı yüzeyinin özelliklerini kavrar.
6. Halı dokumada kullanılan araç gereçleri tanır.
7. Çözgü hazırlar.
8. Çözgüyü tezgaha çeker.
9. Çözgüyü tezgahta ayarlar.
10. Halı desenlerinin özelliklerini kavrar.
11. Düğüm şekillerini sınıflandırır.
12. Gördes veya Türk düğümünün özelliklerini kavrar.
13. Kuralına uygun olarak halı dokur.
14. Halıyı tezgahtan çıkarır.
15. Temiz ve düzenli çalışma alışkanlığı kazanır.

HALI DOKUMA DERSİ EĞİTİM PROGRAMI ÜNİTELERİNİN
 DAĞILIM TABLOSU

 
KONULAR

1. KİRKİTLİ EL DOKUMASI
1. Kirkitli El Dokuması ve Özellikleri
2. İşlevi
3. Sınıflandırma
2. HALI
1. Tarihçesi, Dokunduğu Yerler
2. Halı Sınıflandırma
3. Halı Yüzeyi
4. Halı Dokumada Kullanılan Araç-Gereçler
3. ÇÖZGÜ
1. Kullanılan Araç-Gereçler
2. Çözgü Hazırlama

c-   Çözgüyü Tezgaha Çekme

1. Çözgüyü Tezgahta Ayarlama
1. HALI DESENİ
1. Kullanılan Araç-Gereçler
2. Halı Kalitesine Göre Kareli Kağıt Seçme
3. Her Kareyi Düğüm Kabul Etme
4. Halı Desen Parçalarını Kullanma
2. DÜĞÜM  ŞEKİLLERİ
1. Gördes veya Türk Düğümü
2. Sine veya İran Düğümü
3. Tek Arış Üzerine Düğüm
4. Hekim Düğümü

6-  HALI  DOKUMA
a- Kullanılan Araç-Gereçler
b- Halıyı Dokuma
c- Tezgahtan Çıkarma

ARAÇ VE GEREÇELER LİSTESİ

1. Halı Tezgahı
2. Tezgah Parçaları
3. Kirkit
4. Halı Makası
5. Bıçak
6. Gülcan
7. Halı Deseni
8. Yün İplik
9. Pamuk İpliği
10. İpek İplik
11. Elyaf 

ÖRNEK İŞLENİŞ

DERSİN ADI                                                            :Halı Dokuma
KONU                                                                       :Kirkitli El Dokuma Bilgisi
SÜRE                                                                        :1 Ders Saati
ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ  :Anlatım, Soru-Cevap
KAYNAK KİTAP                                                     :Çetin AYTAÇ, El Dokumacılığı Milli
                                                                                    Eğitim Basım Evi, İstanbul 1982
ARAÇ VE GEREÇLER                                                       :Kirkit,Halı, Cicim, Zili,    Kilim Sumak         Minyatür Örnekleri

AMAÇ 2- Kirkitli el dokumasını sınıflandırır.

ÖĞRENME VE ÖĞRETME ETKİNLİKLERİ
           
            Öğretmen , beraberinde sınıfa getirdiği önceden dokunmuş minyatür halı örneklerini,çeşitli broşür ve resimleri öğrencilere göstererek dikkati çeker.Cicim, zili, kilim ve sumak dokuma örnek parçalarını ayrı tanıtarak ve öğrencilerin incelemelerini sağlayarak bu dokumalarla halı arasındaki farkı öğrencilerin bulmalarını ister.Öğrencilerden gelen cevapları dinler.Doğru cevapları pekiştirir, yanlış cevaplara ipuçları vererek öğrencilerin doğru cevabı bulmalarını sağlar.
            Öğretmen, kirkitli el dokuması çeşitlerine ve bunların özelliklerine örnekler vererek açıklar.Düz kirkitli ve havlı kirkitli el dokumalarının isimlerini sınıfa getirdiği halı örnekleri ya da broşür ve resimler eşliğinde sıralar.Bunları öğrencilerin görmelerini ve incelemelerini sağlar.
            Öğretmen, halının insanları dış etkilerden korumada ve yaşadıkları çevrenin güzelleştirilmesinde ne tür etkileri olduğunu öğrencilere açıklar.Öğrencilere soruları olup olmadığını sorar.Varsa soruları cevaplandırarak dersi bitirir.

ÖRNEK ÖLÇME SORULARI

1. Kirkitli el dokuması çeşitlerini sıralayınız.
2. Düz kirkitli el dokumaları nelerdir? İsimlerini sıralayınız.
3. Havlı kirkitli el dokumalarının isimlerini sıralayınız.

DEĞERLENDİRME

            Öğretmen, ölçme sorularıyla birlikte öğrencilerin sınıf içi tartışmalara katılmalarına, sahip oldukları ve sergiledikleri fikir zenginliğine, sorumluluk alma, inceleme, bilimsel düşünme becerilerine göre başarı hakkında karar verir.

 başa dön